آموزش خوشنویسی با خودکار بیک: ۳ اصل طلایی ضخامت‌نویسی

سعید رفیعی، مدرس خوشنویسی آموزشگاه خط و قلم، در این مطلب آموزش خوشنویسی با خودکار بیک و اصول ضخامت‌نویسی را برمبنای تجربه‌ی بررسی دست‌خط هنرجویان دوره‌های خوشنویسی توضیح می‌دهد. اگر می‌خواهید در مراحل پیشرفته‌ی خوشنویسی به زیبایی هرچه بیشتر ضخامت‌نویسی با خودکار بیک برسید، با مطالعه‌ی دقیق این نکات و تماشای فیلم آموزشی مرتبط، اطلاعات کاملی از ضخامت‌نویسی به‌دست می‌آورید.

در ابتدا بهتر است به‌جای واژه‌ی ضخامت‌نویسی از واژه‌ی ظرافت‌نویسی استفاده کنیم و با صرف‌نظر از ضخامت‌ها، توجه خود را درگیر ظرافت کلمات و حروف کنیم؛ چراکه ضخامت‌نویسی زمانی درست شکل می‌گیرد که ظرافت‌ها به‌درستی اجرا شوند. یکی از اصول خوشنویسی، «قوت و ضعف» است: قسمت‌های ضخیم‌تر حروف و کلمات را قوت و قسمت‌های نازک‌تر را ضعف می‌نامند و رعایت آن یکی از قواعد و علل زیبایی خط است. در ضخامت‌نویسی با خودکار بیک سعی داریم همین قاعده را در خط تحریری پیاده کنیم؛ یعنی در اجرای حروف و کلمات، بعضی قسمت‌ها را ضخیم‌تر و بعضی دیگر را نازک‌تر بنویسیم.

اصول ضخامت‌نویسی با خودکار بیک چیست؟

اصول ضخامت‌نویسی با خودکار بیک به سه عامل اصلی مربوط می‌شود: لوازم مناسب، آشنایی با قوت و ضعف در خوشنویسی، و رعایت نکات و ظرایف حاصل از تجربه.

• لوازم ضخامت‌نویسی

• آشنایی با قوت و ضعف در خوشنویسی

• نکات و ظرایف و همچنین تجربیات

لوازم مورد نیاز برای ضخامت‌نویسی با خودکار

خودکار خوشنویسی و ضخامت‌نویسی

خیلی‌ها فکر می‌کنند برای ضخامت‌نویسی نیاز به خودکار خاصی است یا باید در خودکار تغییراتی ایجاد کرد، اما واقعاً این‌طور نیست. برای مثال اگر سه خودکار مناسب خوشنویسی با ضخامت 1، 1.2 و 1.6 میلی‌متر در اختیار داشته باشیم، درست است که هرچه ضخامت خودکار بیشتر باشد ضخامت بیشتری به ما می‌دهد، اما هر یک از این خودکارها ضخامت مخصوص به خود را دارند و امکان ضخامت‌نویسی با تمام آن‌ها وجود دارد. تنها نکته‌ی مهم این است که با هر خودکاری که می‌نویسید، باید بر اساس اندازه‌ی خود خودکار تناسبات را رعایت کنید تا ضخامت‌ها به‌درستی دیده شوند. نوع خودکار تفاوتی ندارد؛ اگر بتوانیم سه ضخامت متفاوت را با خودکاری که می‌نویسیم ایجاد کنیم، آن زمان می‌توانیم به‌درستی ضخامت‌نویسی کنیم.

این سه ضخامت متفاوت را به ترتیب از نازک‌ترین به ضخیم‌ترین، با تغییر زاویه‌ی خودکار و همچنین فشار اندکی که بر روی کاغذ اعمال می‌کنیم، می‌نویسیم. تاکید مجدد در اینجا رعایت تناسبات است؛ برای مثال حرف «ن» یا کشیده‌ها را هنگامی که با خودکار بیک ۱ میلی‌متر می‌نویسیم، باید کوچک‌تر از زمانی باشد که با خودکار ۱.۶ میلی‌متر نوشته می‌شوند تا ضخامت‌ها به‌درستی شکل بگیرند. اندازه‌ی حروف و واژگان باید با ضخامت خودکار ما تناسب داشته باشد؛ همان‌گونه که در خوشنویسی با قلم، نقطه را معیار قرار می‌دهیم و با تغییر دانگ قلم، اندازه‌ی حروف و کلمات تغییر می‌کند، در خوش‌خطی با خودکار نیز همین قاعده پابرجاست و نقطه‌ی ایجادشده توسط آن خودکار را برای نگارش واژگان لحاظ می‌کنیم. رعایت این اصل است که امکان ضخامت‌نویسی با هر خودکاری را فراهم می‌سازد.

کاغذ مناسب برای ضخامت‌نویسی

همانند خودکار، روی هر کاغذی هم می‌توان نوشت و ضخامت‌نویسی را پیاده کرد، اما استفاده از کاغذهای نازک‌تر، مثل کاغذهای پوستی یا کاغذ دفاتر نقاشی که اصطلاحاً نسبت به سایر کاغذها گرم پایین‌تری دارند، ضخامت بهتری به ما می‌دهند. نکته‌ی دیگر مربوط به بافت کاغذهاست. اگر یک کاغذ A4 را جلوی دستتان قرار دهید و روی آن به‌صورت عمودی و سپس افقی بنویسید، متوجه تفاوت در ضخامت‌نویسی می‌شوید. علت این امر بافت کاغذ A4 است؛ اگر دقت کنید متوجه می‌شوید افقی نوشتن راحت‌تر است و ضخامت‌های بهتری می‌دهد، زیرا جهت بافت کاغذ A4 به همین سمت است. در نتیجه از این پس، هر کاغذی را که برای نوشتن انتخاب می‌کنید، ابتدا با حالات مختلف عمودی و افقی روی آن بنویسید تا متوجه شوید با کدام حالت راحت‌تر هستید و ضخامت‌های شما درست‌تر رعایت می‌شوند.

زیردستی مناسب برای ضخامت‌نویسی

در مورد زیردستی خوشنویسی، هر کسی با نوعی از زیردستی راحت‌تر است؛ مثلاً یک نفر با قرار دادن چهار برگ روزنامه زیر دست خود ضخامت‌نویسی می‌کند و دیگری با استفاده از جلد سررسید. من به‌شخصه از پد موس استفاده می‌کنم و نسبت به سایر زیردستی‌ها با آن راحت‌ترم. نکته‌ی مهم این است که زیردستی داشته باشید که وقتی فشار خودکارتان از حالت طبیعی بیشتر می‌شود، باعث سوراخ‌شدن کاغذ نشود و از طرف دیگر هم آن‌قدر سفت نباشد که ضخامت‌نویسی با آن امکان‌پذیر نباشد.

نکته‌ی مهم: زیردستی بسیار مناسب به‌همراه بسته‌ی آموزشی برای شما ارسال خواهد شد که کار را خیلی راحت می‌کند و با نوشتن روی آن لذت وافری خواهید برد.

بسته‌ی آموزش ضخامت‌نویسی با خودکار

نکات اولیه‌ی ضخامت‌نویسی به‌صورت خلاصه مطرح شد. اگر می‌خواهید آموزش‌های کامل‌تر و آموزش خوشنویسی با خودکار را به‌صورت جامع دنبال کنید، از طریق لینک زیر بسته‌ی آموزشی موردنظر را که شامل موارد زیر است تهیه کنید:

• فیلم‌های آموزشی (نمونه‌ی فیلم‌های آموزشی را می‌توانید در صفحه‌ی آپارات خط و قلم ببینید)

• سرمشق مخصوص ضخامت‌نویسی

• زیردستی بسیار مناسب ضخامت‌نویسی

• یک عدد خودکار بیک 1.6 ایرانی

دوره‌ی مجازی ضخامت‌نویسی با خودکار از طریق تلگرام

بدون شک موفقیت در ضخامت‌نویسی نیازمند شناخت درست از ضعف‌ها و قوت‌ها در خوشنویسی و بهبود دست‌خط است. کسانی که خوشنویسی با قلم کار می‌کنند زودتر می‌توانند به نتیجه‌ی مناسب برسند و سایر افرادی که در زمینه‌ی خوشنویسی با قلم فعالیت ندارند، با دقت در سرمشق‌هایی که در دوره‌ی مجازی آموزشگاه خط و قلم در نظر گرفته‌ایم، به موفقیت مناسب خواهند رسید.

اگر می‌خواهید در دوره‌ی اختصاصی ضخامت‌نویسی به‌صورت مجازی شرکت کنید، از طریق فرم زیر ثبت‌نام خود را انجام دهید و منتظر بمانید تا از طریق آموزشگاه (براساس ترتیب ثبت‌نام متقاضیان) به شما اطلاع داده شود. توجه داشته باشید این دوره مختص کسانی است که دوره‌های مقدماتی خط نستعلیق با خودکار را گذرانده باشند و دست‌خط آن‌ها مورد تایید آموزشگاه واقع شود.

جمع‌بندی

ضخامت‌نویسی با خودکار بیک، بیش از آنکه به نوع خودکار وابسته باشد، به رعایت تناسبات، تمرین قوت و ضعف حروف و انتخاب کاغذ و زیردستی مناسب بستگی دارد. با تمرین منظم روی همین سه اصل، می‌توانید بدون نیاز به ابزار خاصی، ضخامت‌نویسی زیبا و خوانا داشته باشید.

سوالات متداول درباره‌ی ضخامت‌نویسی با خودکار

برای ضخامت‌نویسی با خودکار به چه وسایلی نیاز داریم؟

یک خودکار معمولی (مثلاً بیک 1، 1.2 یا 1.6 میلی‌متر)، کاغذ نازک مثل کاغذ پوستی یا کاغذ دفتر نقاشی، و یک زیردستی که نه خیلی سفت باشد و نه کاغذ را سوراخ کند، برای شروع ضخامت‌نویسی کافی است.

آیا برای ضخامت‌نویسی حتماً باید از خودکار بیک استفاده کرد؟

نه؛ نوع خودکار اهمیت چندانی ندارد. مهم این است که بتوانید با همان خودکار سه ضخامت متفاوت ایجاد کنید و اندازه‌ی حروف را با ضخامت آن خودکار متناسب بنویسید. خودکار بیک 1.6 میلی‌متر ایرانی صرفاً به‌خاطر در دسترس‌بودن، انتخاب رایج بسیاری از هنرجویان است.

بهترین کاغذ برای ضخامت‌نویسی با خودکار چیست؟

کاغذهای نازک‌تر و کم‌گرم‌تر مثل کاغذ پوستی یا کاغذ دفتر نقاشی، ضخامت بهتری نسبت به کاغذ A4 معمولی ایجاد می‌کنند. جهت نوشتن (افقی یا عمودی) نسبت به بافت کاغذ هم روی نتیجه‌ی کار تاثیر دارد.

دوره‌ی مجازی ضخامت‌نویسی با خودکار برای چه کسانی مناسب است؟

این دوره مخصوص هنرجویانی است که دوره‌های مقدماتی خط نستعلیق با خودکار را گذرانده‌اند و دست‌خط آن‌ها مورد تایید آموزشگاه خط و قلم قرار گرفته باشد.